برای انتخاب کلیدenter انتخاب کنید یا برای لغو ESC فشار دهید.

تاریخچه عطر و سیر پیشرفت عطریات

ما به عنوان انسان همیشه شیفته تاریخ خود بوده ایم ، زیرا شناخت تاریخ همیشه به ما سیر پیشرفتی که در حوزه های مختلف از جمله صنایع ، فرهنگ و آداب اجتماعی داشته ایم را نشان می دهد . وقتی که صحبت از تاریخچه عطر به میان می آید ، نباید از قدمت بسیار طولانی و دیرینه آن تعجب کنیم .
به عنوان یک علاقه مند به یادگیری چیز های جدید و به خصوص اصول و شیوه های عطرسازی ، تصمیم گرفتم که در یک نوشته کامل به بررسی تاریخچه عطر ، مواد اولیه به کارگرفته شده برای ساخت رایحه های مختلف از گذشته تا کنون که پیشرفت چشمگیری در این صنعت رخ داده است ، بپردازم .
پس از اینکه چند روزی مشغول تحقیق درباره این موضوع بوده ام ، من مقاله ای خلاصه و مفید از آنچه که در این باره بدست آورده ام را در اختیار شما عزیزان خواهم گذاشت . امیدوارم این مطلب برای مخاطبان این سایت مفید بوده باشد .

 

بدون هیچ سخن اضافه تری بیایید ، کمی بیشتر در مورد تاریخچه عطر بدانیم .

ریشه لغوی کلمه پرفیوم ( PERFUME ) :

گرفته شده است . معنای لغوی آن per fumus کلمه پرفیوم که به فارسی به معنای عطر می باشد از کلمه لاتین این عبارت را می توان از میان دوده ترجمه کرد . کلمه Perfumery یا عطر سازی نیز به هنر ساخت عطر اشاره دارد . بعد از طی سالیان ، فرانسوی ها این کلمه را به Parfum تغییر دادند . این لغت را نیز می توان به معنای بو های تولید شده از طریق رزین بخور دانست .

همانطور که اشاره کردم ، سیر پیشرفت عطریات از قرن های بسیار دور شروع است . عطرسازی برای اولین بار در جهان به نام شیمی دانی به نام تاپوتی به ثبت رسیده ، بقایای محل کار عطریات این دانشمند باستانی در منطقه بابل و بین النهرین کشف شده است . سوابق وی تا حدود قابل توجهی بر روی یک لوح میخی کشف شده که متعلق به ۱۲۰۰ سال قبل از میلاد می باشد ، به ثبت رسیده است .

منشا و چگونگی پیدا هنر عطرسازی ؟

بنا به یافته های تاریخی اولین قومی که به خواص گیاهان معطر دست پیدا کرده بودند ، تمدن مصر در حدود ۳۰۰۰ تا ۱۰۰۰ سال قبل از میلاد بوده است . در حالی که باستان شناسان مردمان این سرزمین را اولین استفاده کنندگان از عطریات می دانند ، اما طبق سند های کشف شده در بسیاری از نقاط دنیا همچون رومی ها ، چین باستان ، ایران باستان و … نیز عطرسازی امری مرسوم بوده است .
جالبه بدانید که اصلی ترین دلیل استفاده مصری ها از عطر در برگزاری آیین های مذهبی و جشن های مختلف بوده و در مراحل بعدی برای خوشبو کردن بوی بدن از این قبیل مواد خوشبو کننده استفاده می کرده اند . آنها حتی مردگان شان را در هنگام مومیایی و دفن ، به مواد معطر آغشته می کردند .
در طی چند سال گذشته و طی اکشتفاف متعدد در امکان باستانی در کشور مصر ، در کنار مقبره های فراعنه ، ظرف هایی حاوی روغن های معطر یافت شده است . مصری ها برای اینکه مدت نگهداری و ماندگاری عطر هایشان را افزایش دهند ، سعی می کردند از روغن های نگهدارنده مختلف بهره ببرند . اما با وجود اینکه در این هنر به فنون مختلف دست یافته بودند اما چیزی در مورد روش تقطیر نمی دانستند .

خلاصه ای از کاربرد عطریات برای مصریان باستان عبارت است از :

  • تطهیر اموات و استفاده در مراسم مومیایی کردن
  • ساخت دارو
  • وسیله ای برای خوشنودی خدایان
  •  ابزاری برای نشان دادن فاصله طبقات اجتماعی ( به این صورت که اغلب ثروتمندان و افراد طبقه اشراف به خود عطر می زدند )

 

در دیناپرفیوم با نکات استفاده از عطر آشنا شوید .

اولین عطر به شیوه ی مدرن امروزی چه زمانی ساخته شد ؟

همانطور که اشاره کردم ، تاریخچه عطر فراز و نشیب های زیادی را تجربه کرده است . به عنوان مثال در برهه های مختلفی از تاریخ به دلایل همچون شیوع بیماری ها ، جنگ ها ، گرسنگی و … بسیاری از مردم دیگر به فکر استفاده و ساخت عطریات نبوده اند اما با این وجود اولین عطر مدرن ( روغن های معطر حاوی الکل ) که با رایحه هایی همچون لیمو ، شکوفه پرتقال ، آویشن و رزماری بود در ابتدا در سال ۱۳۷۰ میلادی برای ملکه الیزابت مجارستان ساخته شده است .

قدیمی ترین عطری که هنوز تولید می شود چه نام دارد ؟
امروزه به دلیل خاص بودن برخی عطر ها ، با وجود گذشته ده ها سال از زمان ساخت شان هنوز تولید می شوند . نام دو عطر قدیمی که هم اکنون نیز طرفداران زیادی دارند عبارت هستند از :

  •  ۴۷۱۱ از برند مویرر اونت ویرتس :

4711 از برند مویرر اونت ویرتس

این محصول از سال ۱۷۹۹ تا کنون توسط این برند تولید میشود و نت های اصلی آن لیمو ، نرولی ، یاسمن ، ریحان و پرتقال می باشد .

  •  Cologne Water :

این محصول از سال ۱۷۰۹ به بازار عرضه می شود و توسط یوهان ماریا فارینا ساخته شده است . نت های اصلی آن پرتقال ، نارنگی ، نرولی ، اسطوخودوس و لیمو می باشد .

چگونه عطر های مدرن ساخته شده اند :

بخش مهمی از تاریخچه عطر را چگونگی پیدایش و ظهور عطر های مدرن به خود اختصاص داده اند . اینگونه عطریات حاوی مخلوطی از اتانول یا آب و روغن های اساسی هستند . روغن های اساسی معطری که به الکل آغشته شده اند . امروزه این روغن ها عموما به غیر از منابع طبیعی از منابع مصنوعی نیز بدست می آیند .
در عصر حاضر دیگر به مانند گذشته به هر مایع معطری نمی توان کلمه پرفیوم یا عطر را اطلاق کرد ، چرا که امروزه عطریات بر اساس غلظتی که دارند ، نام گذاری می شوند .
در صنعت عطرسازی ، اصلاحاتی مختلفی برای تقسیم بندی عطر ها به وجود آمده اند که در این بخش به معرفی آنها خواهم پرداخت .

ادو فرش ، افترشیو و اسپلش و میست با غلظت ۱ تا ۳ درصد
ادکلن با غلظت ۲ تا ۴ درصد
ادو تویلت با غلظت ۵ تا ۱۵ درصد
ادو پرفیوم با غلظت ۱۵ تا ۲۰ درصد

 

در این لینک تمام نکات عطر زدن را می توانید مشاهده کنید .

تاریخچه عطر بر اساس بازه های زمانی مختلف :

در این بخش شما با مهم ترین حقایق و موارد در مورد عطریات و هنر ساخت این مواد معطر آشنا خواهید شد .
برای درک بهتر سعی کرده ام در یک سیر زمانی به بررسی این موضوع بپردازم .

در هر دوره از تاریخچه عطر ، چه تحولی رخ داده است ؟

۴۰۰۰ سال قبل از میلاد :

اولین کارگاه عطر سازی در جزیره قبرس کشف شد . شواهد باستانی بدست آمده از این مکان نشان می دهد که ساخت عطر آنجا در مقیاس بزرگ انجام شده است .

۳۳۰۰ سال تا ۱۳۰۰ سال قبل از میلاد :

پیشرفت های زیادی در زمینه روش های استخراج روغن های معطر در این بازه زمانی و در تمدن های مختلف به وقوع پیوسته است .

۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به بعد :

مصریان از رایحه ها به عنوان نمادی برای نشان دادن اختلاف طبقاتی بین ثروتمندان و فقرا استفاده می کرده اند . فراعنه خود را در هنگام مومیایی به مواد معطر آغشته می کردند و در معابد ، کاهنان همیشه در برگزاری مراسمات مذهبی از مواد معطر بهره می بردند . تجارت عطر توسط مردم این کشور با مناطق دیگری همچون هند و شبه جزیره عربستان رونق زیادی داشته است .
هزار دوم قبل از میلاد مسیح : در این بازه ی زمانی اولین عطرساز شناخته شده جهانی شخصی به نام تاپوتی از منطقه بابل بوده است . بنا به شواهد باستان او معمولا عصاره گل ها و سایر ترکیبات معطر را به روش های مختلف استخراج کرده و برای اینکه به خلوص بیشتری دست پیدا کند بار ها این ترکیبات را از فیلتر های مختلف عبور داده است .

رومیان و یونانیان :

پلینی بزرگ ( فیلسوف و فرمانده ارتش رومی ) از مخلوطی از رایحه گل رز و آب برای محو کردن بوی بد بدنش استفاده کرده است . مردمان این دو تمدن از ظروف شیشه ای دمیده شده برای نگهداری عطریات بهره می بردند . پس از سقوط امپراتوری روم تجارت با کشور های شرقی را می توان یکی از مهم ترین عوامل نابود نشدن این صنعت در این کشور دانست . درست به مانند مصری ها ، یونایی ها نیز از عطریات در مراسم مذهبی خود بسیار استفاده می کردند و همچنین عطریات بخش مهمی از وسایل زیبایی آن ها به شمار می رفت . البته در این تمدن تنها طبقه اشراف دسترسی به عطریات نداشتند ، بلکه مردم عادی نیز در مراسمات خاصی همچون عروسی و تشیع جنازه به خودشان عطر می زدند .

تاریخچه عطر در بازه زمانی قرن ۶ تا ۱۹ میلادی :
قرن ششم به بعد : فرهنگ و سرزمین های اسلامی در توسعه فرایندها و روش های عطرسازی از جمله روش های استخراج این مواد معطر بسیار فعال بوده اند . دانشمندان مسلمان با ابداع مدل هایی همچون تقطیر و معرفی منابع جدید توانسته بودند که پیشرفت چشمگیری را در این صنعت به وجود آوردند . پیشرفت ها در این حوزه آنچنان چشمگیر بود که حتی اینگونه موارد باعث شد که بعدها علم شیمی به خصوص در کشورهای غربی تغییرات و تحولات زیادی داشته باشند . با ظهور اسلام ، بنا به توصیه های بزرگان دین ، مسلمانان در زندگی روزمره به شدت از عطریات استفاده می کردند . بیشتر افراد در جوامع اسلامی به رایحه مشک ، عنبر و گلاب علاقه مند بوده اند . در فرهنگ دین اسلام ، استفاده از عطر به عنوان یکی از وظایف شرعی محسوب می شود . ابن سینا ( پزشک و شیمی دان مسلمان و ایرانی ) مبتکر ساخت روش استخراج مواد معطر با استفاده از تقطیر بود . این روش حتی امروزه نیز بسیار پرکاربرد می باشد .

تاریخچه عطر در اروپا :

عطرسازی در اروپا در حدود قرن ۱۴ میلادی به شدت تحت تاثیر دانش و دستاورد های مسلمان بود .
ساخت اولین عطر بر پایه الکل در سال ۱۳۷۱ میلادی : اولین عطر بر پایه الکل به دستور ملکه الیزابت مجارستان در قرن ۱۴ میلادی صورت گرفت و به آب مجارستان نیز شهرت پیدا کرد .
تاریخچه عطر فرانسه در قرن ۱۴ به بعد :
فرانسه از اوایل قرن ۱۴ به بعد به مرکز عطر و لوارزم آرایشی اروپا تبدیل شد . در همین کشور ، شهر گراس حتی هم اکنون نیز به پاییخت عطر دنیا شناخته می شود . در دوران رنسانس در کشور فرانسه ، عطر به عنوان اصلی ترین جایگزین برای استحمام در بین عموم مردم و به خصوص طبقه اشراف محسوب می شد .
همین مسئله سبب شد بود که عطرسازان ، اقدام به تولید انواع مواد معطر کنند . آنها سعی می کردند تنها عطریات گران قیمت تولید نکنند ، بلکه سعی می کردند برای قشر متوسط و ضعیف جامعه نیز عطر بسازند .
استفاده از دستکش های معطر در قرن هفدهم در کشور فرانسه محبوبیت زیادی پیدا کرده بود . پادشاه این سرزمین لوئی پانزدهم به حدی عاشق عطریات بود که هر هفته از عطاران مخصوص خود ، رایحه ای جدیدی را طلب می کرد . در زمان سلطنت وی ، کاخ پادشاهی به کاخ عطرآگین معروف بود . لوئی پانزدهم حتی به جز بدن و لباس هایش ، به تمام لوازم محل اقامت خود نیز عطر می زد .

 

تاریخچه عطر در کشور انگلستان از قرن شانزدهم به بعد :
در زمان سلطنت هنری هشتم و ملکه الیزابت اول ، همه امکان عمومی معطر بودند . اصلی ترین دلیل اینکار ازبین بردن بوی بدی بود که درون شهر های این کشور همیشه وجود داشت . البته همین استفاده مداوم مردم از مواد معطر سبب به نوعی سبب شده بود که اینکار به عادتی عمومی در میان آنها تبدیل شود . برخی زنان در این برهه زمانی حتی خود اقدام به تهیه عطریات می کردند و با افتخار زیادی از مواد معطری که ساخته بودند نیز استفاده می کردند .

ایتالیا قرن هجدهم :

در سال ۱۷۰۹ عطر ساز ایتالیایی یوهان ماریا فارینا اولین عطر حاوی الکل را به شیوه ای خاصی ساخت . او نام این عطر را ادکلن یا ادو کلن ( Eau de Cologne ) گذاشت . این نام از شهر کلن آلمان گرفته شده است .
تاریخچه عطریات در قاره روبه پیشرفت آمریکا به گونه ای دیگر در حال رقم خوردن بود .
( Florida water ) نام اولین مخلوط با غلظت ادکلن بود که از روغن های لیمو ترش و میخک ساخته شد . این ترکیب در فرانسه نیز زیاد مورد استفاده قرار می گرفت .

 

روسیه قرن نوزدهم به بعد :

تولید عطر در سرزمین روسیه در قرن نوزدهم رشد زیادی را تجربه کرد . در زمان اتحاد جماهیر شوروی ، برنامه های مختلفی جهت تولید اقتصادی عطریات به وقع پیوست .

تاریخچه عطر در بازه زمانی قرن ۱۹ تا دوران مدرن کنونی :
در اوایل قرن نوزدهم مردم مناطق مختلفی از دنیا از جمله سیسیل و کالابریا ایتالیا و گراس فرانسه به شدت بر روی پرورش گیاهان معطر تمرکز پیدا کرده بودند . در بحث تولید مواد اولیه صنعت عطرسازی ، تجارت و طراحی انواع رایحه ها این سه منطقه هنوز هم نه تنها در اروپا بلکه در کل دنیا حرف اول را می زنند .

ارتباط انقلاب فرانسه با تاریخچه عطر و پیدایش برند های بزرگ :
در جریان انقلاب فرانسه ، جامعه این کشور که به تجملات بسیار علاقه مند بود به لطف آزادسازی تجارت ، توانست به یک غول بین المللی در صنعت مد تبدیل شود . از آن زمان تا کنون بسیاری از برندها و شرکت های بزرگ فعال در صنعت مد و عطریات متعلق به این کشور می باشد .

عطرسازی مدرن :

به راحتی می توان گفت که عطرسازی مدرن از اوایل قرن بیستم و زمانی که این موضوع به یک پدیده جهانی تبدیل شد ، راه خود را آغاز کرده است . تغییر ذائقه مردم و تولید مواد معطر مصنوعی با نوآوری در ساخت رایحه ها و بطری های عطر ، این صنعت را به جایی که امروز می توانید آن را مشاهده کنید ، رسانده است . استفاده از عطر دیگر تنها برای افراد ثروتمند و خانواده های سلطنتی نیست . بسیاری از متخصصان این حوزه، این دست آورد را حاصل تلاش های فرانسوا کوتی می دانند . او کسی بود که انقلابی را در این صنعت با تاسیس برند لوازم آرایشی بهداشتی کوتی اینکورپوریتد توانست به وجود آورد .
پس از مدت اندکی از ایجاد این برند ، در سال ۱۹۲۱ ، کوکو شانل معروف ترین عطر جهان را به نام Chanel No 5 به جهانیان معرفی کرد . این در حالی بود که خیلی زود نیز برند Guerlain در سال ۱۹۲۵ عطر Shalimar را به بازار عطر دنیا عرضه کرد. بسیاری از فعالان این حوزه معتقدند این محصول هم به اندازه همان عطر شانل توانست محبوب و معروف شود .

ظهور برندهای عطرسازی مختلف :
مردم دنیا در قرن بیستم شاهد تولد و ظهور کمپانی های مختلفی از جمله کریستین دیور (Christian Dior ) ، استی لادر (Estée Lauder ) ، ایو سن لوران (Yves Saint Laurent ) بودند . به وجود آمدن چنین سازندگانی به شکلی تحول جدید به حساب می آمد چونکه تا آن زمان اکثرا عطرسازی به صورت سنتی انجام می شد . بسیاری از تولید کنندگانی که در آن زمان کار خود را شروع کردند ، امروزه نیز بر بازار مد و عطر دنیا تسلط دارند . به عنوان مثال برند کوکو شنل خیلی زود به یک برند جهانی تبدیل شد و شعب مختلفی را جهت فروش محصولاتش در سراسر جهان به خصوص کشور آمریکا تاسیس کرد . این مورد درباره سایر کمپانی های مد و عطر دنیا نیز به اشکالی مختلف اتفاق افتاد .

دهه ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰ :

برخی می گویند این ۳۰ سال در واقع طلایی ترین دوره عطرسازی بود . در این سه دهه ترکیباتی معطر مختلف از منابع مصنوعی و طبیعی به صنعت ساخت عطر وارد شد . در واقع می توان گفت تاریخچه عطر با ورود منابع جدید ، سیر پیشرفت شگرفی را توانست تجربه کند .
مواد مختلفی از جمله رایحه مشک ، عنبر ، خزه بلوط و ده ها ماده ی دیگر برخی از این ترکیبات می باشند .
علاوه بر ورود ترکیبات معطر جدید ، میزان و شکل تبلیغات عطر نیز در این ۳۰ سال روند تازه ای به خود گرفت .

تاریخچه پیدایش عطریات

 

سال ۲۰۰۰ تا به امروز :

همانطور که اشاره کردم در قرن بیست و یک تحول عظیمی در صنعت و تاریخچه عطر اتفاق افتاد . از ابتدای قرن جدید میلادی استفاده از برخی ترکیبات و منابع عطرسازی به دلایل مختلفی در سراسر جهان ممنوع اعلام شده است . پس از تحقیقات مختلف مشخص شده است که بعضی مواد شیمیایی ، برای سلامت مضر هستند به همین خاطر این ممنوعیت توسط سازمان های بهداشتی به شرکت های سازنده عطریات ابلاغ شده است . به جز این مورد به دلیل در معرض نابودی بودن برخی از حیوانات ، تهیه و استفاده از رایحه هایی همچون مشک و عنبر نیز غیر مجاز می باشد .
اما به هر حال پس از اعلام این محدودیت ها ، شرکت های سازنده عطر و ادکلن به دلیل رقابت زیادی که در بازار این محصولات وجود دارد بیکار ننشسته اند و هر ساله سعی می کنند که با سرمایه گذاری های زیادی در بخش تحقیق و توسعه ، ترکیبات معطر جدیدتر و خوشبو تری را تولید نمایند .
علاوه بر این موضوعات ، آنها سعی می کنند با تولید محصولات مقرون به صرفه ، سهم بیشتری از بازارهای مختلف را تصاحب کنند .

 

اگر دوست دارید از انواع رازهای خوشبویی ، مطلع شوید ، پیشنهاد می کنم این لینک از دینا پرفیوم را دنبال کنید .

نتیجه گیری :
امیدوارم از خواندن این مطلب که در مورد تاریخچه عطر و حقایق این صنعت بود لذت برده باشید . من با وجود اینکه معتقدم که تا همین حالا نیز این صنعت پیشرفت های چشمگیری داشته است اما به هر صورت با پیشرفت تکنولوژی ، مطمئنا نوآوری های جدیدی را هر ساله در گوشه و کنار دنیا در مورد خاص تر شدن رایحه های مختلف شاهد خواهیم بود . من فکر می کنم جالب ترین نکته در مورد عطر ها این است که همیشه می توان راه تازه ای را برای بهبود رایحه های پیدا کرد و حتما دانشمندان در آینده به آنها دست پیدا خواهند کرد .